Iussufeli

Iussufeli
Yusufeli
Distrito (ilçe)
Iussufeli no vale do Choruque
Iussufeli no vale do Choruque
Iussufeli no vale do Choruque
Localização
Distrito de Iussufeli em Erzurum
Distrito de Iussufeli em Erzurum
Distrito de Iussufeli em Erzurum
Iussufeli está localizado em: Turquia
Iussufeli
Localização de Iussufeli na Turquia
Coordenadas 🌍
País Turquia
Região Mar Negro
Província Artvim
Características geográficas
Área total [1] 2 261 km²
População total (dezembro de 2021) [2] 19 510 hab.
 • População urbana 7 306
Densidade 8,6 hab./km²

Iussufeli (em turco: Yusufeli) é um município e distrito da província de Artvim, na Turquia. O distrito tem 2 261 km² de área[1] e em dezembro de 2021 tinha 19 510 habitantes (densidade: 8,6 hab./km²), dos quais 7 306 na capital de Iussufeli.[2]

História

O atual distrito de Iussufeli, grosso modo, corresponde ao território dos antigos distritos de Berdagraque e Quisquim. Berdagraque era um subdistrito do distrito de Arseasfora, na província de Taique do Reino da Armênia. No século XVIII, a região foi incorporada ao eialete de Chelder do Império Otomano e foi convertida no distrito de Quisquim.[3] Até 1829, Quisquim fez parte do eialete de Chelder. Depois, tornar-se-ia um caza do sanjaco de Erzurum, no vilaiete de Erzurum. Em 1909, havia 68 aldeias, das quais 24 eram habitadas por armênios. Segundo V. Kinne, em 1891, o distrito contava com 29 951 habitantes, sendo 5 954 armênios; os demais eram turcos, armênios islamizados à força e lazes.[4] O atual distrito foi formado em 1912, com a renomeação de Quisquim para Iussufeli em honra ao príncipe Xazade Iúçufe Izadim, filho do sultão Maomé V (r. 1909–1918).[5] Entre 1915 e 1917, os armênios foram massacrados ou deportados em massa; os sobreviventes refugiaram-se no Cáucaso, na Ucrânia e em outras regiões.[4]

No tempo que a região chamava-se Berdagraque, a sede distrital era Chevreli (a antiga Berdagraque).[3] Quando a região passou a se chamar Quisquim, sua sede estava Alambaxe (a antiga Quisquim).[4] Após a renomeação para Iussufeli, o centro foi transferido a Odeme. Em 11 de fevereiro de 1950, a sede foi novamente transferida, dessa vez para Acalta, cujo nome foi alterado para Iussufeli.[6] Em 2013, foram iniciadas as obras da barragem de Iussufeli, no curso do Choruque. Com a conclusão da obra em 2022, e o represamento de água,[7] o centro urbano de Iussufeli foi gradualmente submerso pelas águas. Por conta disso, os pouco mais de 7 mil moradores foram forçadamente realocados para blocos de apartamentos nas cercanias.[8]

Geografia

O distrito de Iussufeli estende-se do rio Tortum ao Choruque, no vale do Choruque. A região é rica em recursos minerais, como cobre, ferro e prata, e conserva ruínas de antigas fortalezas (p. ex. Berdagraque), mansões, mosteiros armênios e um extenso cemitério.[3]

Composição

O distrito de Iussufeli é formado pelo município homônimo e 63 vilas (köy):[2]

  • Alambaxe (Alanbaşı)
  • Alteparmaque (Altıparmak)
  • Arpajeque (Arpacık)
  • Avejelar (Avcılar)
  • Badencaia (Bademkaya)
  • Baquecheli (Bahçeli)
  • Baquertepe (Bakırtepe)
  • Balalane (Balalan)
  • Baljele (Balcılı)
  • Bechaquechelar (Bıçakçılar)
  • Bostanje (Bostancı)
  • Boiale (Boyalı)
  • Cavuslu (Havuzlu)
  • Chaleiane (Çağlıyan)
  • Chameleja (Çamlıca)
  • Cheltiqueduzu (Çeltikdüzü)
  • Chevreli (Çevreli)
  • Cherale (Çıralı)
  • Comurlu (Kömürlü)
  • Coprugorene (Köprügören)
  • Cupluje (Küplüce)
  • Daetei (Dağeteği)
  • Dareja (Darıca)
  • Demirdovene (Demirdöven)
  • Demirquente (Demirkent)
  • Demircoi (Demirköy)
  • Dereichi (Dereiçi)
  • Documajelar (Dokumacılar)
  • Erencoi (Erenköy)
  • Ermaquiane (Irmakyanı)
  • Essendal (Esendal)
  • Esseniaca (Esenyaka)
  • Gumuxozu (Gümüşözü)
  • Guniaila (Günyayla)
  • Iajelar (Yağcılar)
  • Iamachustu (Yamaçüstü)
  • Iarbaxe (Yarbaşı)
  • Iailalar (Yaylalar)
  • Ienicoi (Yeniköy)
  • Inanle (İnanlı)
  • Iocuslu (Yokuşlu)
  • Iscane (İşhan)
  • Iunjuler (Yüncüler)
  • Iuquessecoba (Yüksekoba)
  • Jevislique (Cevizlik)
  • Mexejique (Meşecik)
  • Morcaia (Morkaya)
  • Mutlugune (Mutlugün)
  • Narleque (Narlık)
  • Odeme (Öğdem)
  • Ormandibi
  • Osguvene (Özgüven)
  • Pamuquechular (Pamukçular)
  • Quelechecaia (Kılıçkaya)
  • Quenalechame (Kınalıçam)
  • Quirazalane (Kirazalan)
  • Sebezejiler (Sebzeciler)
  • Serinsu
  • Sutluje (Sütlüce)
  • Taraquechelar (Tarakçılar)
  • Tasquerane (Taşkıran)
  • Tecale (Tekkale)
  • Zeitinjique (Zeytincik)

Referências

  1. a b «Áreas de províncias e distritos» (XLS). www.harita.gov.tr (em turco). Direção Geral de Cartografia. Ministério da Defesa da Turquia. 2014. Cópia arquivada em 19 de janeiro de 2025 
  2. a b c «31 Aralik 2021 Tarİhlİ adrese dayali nüfus kayit sıstemı (ADNKS) sonuçlari beledıye nüfuslari» [Resultados do sistema de registo da população baseado em endereços (ADNKS) datado de 31 de dezembro de 2021. Populações de distritos] (XLS) (em turco). Instituto de Estatística da Turquia. www.tuik.gov.tr. Consultado em 8 de janeiro de 2025. Cópia arquivada em 18 de novembro de 2024 
  3. a b c Hakobyan, Melik-Baxšyan & Barsełyan 1988–2001a, p. 662.
  4. a b c Hakobyan, Melik-Baxšyan & Barsełyan 1988–2001b, p. 143.
  5. «Yusufeli». Nişanyan Yeradları - Inventory of Settlements in Turkey and Surrounding Countries. Consultado em 26 de outubro de 2025 
  6. T.C. Resmî Gazete 1950, p. 17767.
  7. «Yusufeli Barajı su tutmaya başladı - Video Haber». CNN Türk. 4 de janeiro de 2022. Consultado em 26 de outubro de 2025. Cópia arquivada em 5 de janeiro de 2022 
  8. Taylor, Alan (10 de abril de 2023). «A Turkish Town Swallowed by a Rising Reservoir». The Atlantic. Consultado em 26 de outubro de 2025. Cópia arquivada em 7 de abril de 2023 

Bibliografia

  • Hakobyan, Tadevos X.; Melik-Baxšyan, Stepan T.; Barsełyan, Hovhannes X. (1988–2001a). «Բերդագրակ». Hayastani ev harakitsʻ šrjanneri tełanunneri baṛaran [Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան] [Dicionário de Toponímia da Armênia e Territórios Adjacentes]. 3. Erevã: Yerevan State University Publishing House 
  • Hakobyan, Tadevos X.; Melik-Baxšyan, Stepan T.; Barsełyan, Hovhannes X. (1988–2001b). «Կիսկիմ». Hayastani ev harakitsʻ šrjanneri tełanunneri baṛaran [Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան] [Dicionário de Toponímia da Armênia e Territórios Adjacentes]. 3. Erevã: Yerevan State University Publishing House