Alteparmaque
Alteparmaque
Altıparmak | |
|---|---|
| Localidade | |
![]() | |
| Localização | |
![]() | |
![]() Alteparmaque |
|
| Coordenadas | 🌍 |
| País | Turquia |
| Região | Mar Negro |
| Província | Artvim |
| Distrito | Iussufeli |
| Características geográficas | |
| População total (2021) [1] | 399 hab. |
Alteparmaque (em turco: Altıparmak, lit. "seis dedos") ou Barcal (em armênio: Բարխալ, Barχal) é uma vila (köy) do distrito de Iussufeli, na província de Artvim, na Turquia. Situa-se no vale do curso médio do rio Barcal, um afluente esquerdo do Choruque, numa área ensolarada e arborizada.[2]
História
Alteparmaque, historicamente chamada Barcal, pertencia à província de Taique, do Reino da Armênia da Antiguidade. Tornar-se-ia sede do distrito homônimo, situado ao sopé das montanhas Parcar, às margens do rio Barcal. De acordo com o historiador Łevond Ališan, antigamente era uma cidade, que mais tarde se transformou em aldeia habitada por turcos.[3] Os otomanos tomaram-na dos georgianos em meados do século XVI e a anexaram no sanjaco de Livane. Segundo o censo da administração otomana de 1835, para fins fiscais e recrutamento militar, um total de 812 homens viviam em 274 domicílios. Como a administração otomana registrou apenas a população masculina, a população total deve ser calculada adicionando o mesmo número de mulheres que de homens. Isso resulta em uma população de 1 624. Este número populacional também demonstra que era um assentamento bastante grande.[4]
Na segunda metade do século XIX, pertencia ao sanjaco do Lazistão do eialete de Trebizonda e era uma das vilas do caza de Livane. Foi registrada sob o nome de Barcal (بارحال, Barhal) no anuário do vilaiete de Trebizonda de 1876. Segundo o documento, ela contava com 739 pessoas em 204 domicílios. Embora não mencionada explicitamente no anuário, a administração otomana à época registrou apenas a população masculina e especula-se que a população total masculina e feminina da vila consistia em 1 478 pessoas. A vila, que subsistia da agricultura, tinha 80 bois, 100 vacas, 10 cavalos, 800 cabras e 1 027 ovelhas como gado.[5]
De acordo com informações fornecidas por Giorgi Kazbegi, que visitou as terras tomadas dos georgianos pelos otomanos em 1874, a vila de Barcal estava situada em ambas as margens do rio de mesmo nome. Mais de 200 famílias viviam na vila. As casas estavam alinhadas numa única linha ao longo de um vale estreito por quatro quilômetros. Naquela época, apesar de ser uma vila georgiana muçulmana, tinha uma comunidade ortodoxa georgiana de cinco famílias. Incluindo a população que escondeu seu cristianismo, esse número chegou a 80.[6] O arqueólogo georgiano Ekvtime Takaišvili a visitou entre 1907 e 1917 e registrou que, à época, divida-se em vários bairros: Gochevati, Quil Quilioni, Pizvodi, Bogatequeti, Buquetlari, Jatelari, Perseti Ananisqueti, Inguili, Lazguili e Sultão Guili. Também havia bairros acima do riacho Queveque, cujos nomes eram Dolóissi, Quelenxevi, Coloteti, Borivani e Cosseler.[7]
Nas aldeias abaixo de Barcal, durante a colheita da uva, jovens nus realizavam cerimônias semelhantes às dedicadas a Aguna, o deus dos vinhedos e do vinho na mitologia georgiana, muito embora a prática fosse proibida pelo clero local.[8] No censo de 1935, Barcal pertencia ao caza de Iussufeli e foi anexada à província de Erzurum. Naquela época, a população da vila era de 1 637 pessoas.[9] De acordo com o censo de 1940, Iussufeli foi transferido à província de Choruque (futura Artvim). Nesse censo, a vila registrou 1 648 habitantes (641 homens e 1 043 mulheres).[10] Em 1950, tinha 1 676 residentes.[11] Seu nome foi alterado para Alteparmaque com a lei N.º 7267 de 1959, pois "vem de raízes estrangeiras".[12] Esse nome foi inspirado no formato dos picos das montanhas da região, que assemelham-se a seis dedos.[13] No censo de 1960, havia 1 539 pessoas (601 homens e 938 mulheres).[14] No censo de 1965, registraram-se 1 668 habitantes (660 homens e 1 008 mulheres), dos quais apenas 288 eram alfabetizados.[15] Em 1990, havia 1 291 habitantes.[16]
Patrimônio histórico
Alteparmaque é conhecida por seu mosteiro do século X, cuja construção foi concluída em 973, e que hoje é uma mesquita.[3] Nas cercanias existem algumas igrejas. Ao norte do mosteiro, numa colina, subsistem fragmentos bastante danificados de antigos edifícios. No topo de uma alta montanha a leste da vila, os moradores confirmam a existência de uma fortaleza e a chamam de Verrancale, cujos vestígios foram perdidos. É possível que esta fortaleza seja a "Barconi" conhecida por fontes históricas.[17] Um canal de irrigação escavado na rocha que se estendia por vários quilômetros nesta região foi construído nos séculos XII e XIII durante o reinado da rainha georgiana Tamara (r. 1184–1213).[18]
Economia
No tempo da visita de Takaišvili, o cultivo de frutas e a criação de animais eram as principais fontes de renda. Ela já foi famosa pela tecelagem de lã. Um mercado era realizado às sextas-feiras. Esse mercado era visitado por lazes que viviam do outro lado das montanhas, que vendiam produtos de madeira e tecidos baratos trazidos de Istambul. Outros produtos, como milho, também eram vendidos, e faz-se menção a alfaiates.[7]
Referências
- ↑ «Population Of Municipalities, Villages And Quarters». TÜIK. Consultado em 2 de agosto de 2023
- ↑ Hakobyan, Melik-Baxšyan & Barsełyan 1988–2001, p. 626.
- ↑ a b Enciclopédia Armênia Soviética 1983, p. 201.
- ↑ Artvinli 2013, p. 311.
- ↑ Emiroğlu 1993–2009, Vol. 8, p. 358.
- ↑ Kazbegi 2019, p. 156, 160.
- ↑ a b Takaišvili 1960, p. 83.
- ↑ Takaišvili 1960, p. 83-84.
- ↑ Governo da Turquia 1937, p. 44.
- ↑ Governo da Turquia 1940, p. 170.
- ↑ Governo da Turquia 1951, p. 138.
- ↑ Governo da Turquia 1968, p. 616.
- ↑ Kazbegi 2019, p. 161.
- ↑ Governo da Turquia 1963, p. 76.
- ↑ Governo da Turquia 1965, p. 90.
- ↑ Governo da Turquia 1991, p. 7.
- ↑ Xucišvili et al. 2017, p. 96-97.
- ↑ Takaišvili 1960, p. 83.
Bibliografia
- Artvinli, Taner (2013). Yusufeli Külliyâtı. 1. Istambul: Yusufeli Belediyesi Yayınları. ISBN 978-605-86248-1-8
- Emiroğlu, Kudret (1993–2009). Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904. Ancara: Província e Distritos de Trebizonda, Fundação de Educação, Cultura e Assistência Social
- «Զովունի». Haykakan sovetakan hanragitaran [Հայկական սովետական հանրագիտարան] [Enciclopédia Armênia Soviética]. 3. Erevã: Academia de Ciência da Armênia. 1977
- Genel Nüfus Sayımı 20 ilk Teşrin 1935 [Recensement Général de la Population au 20 Octobre 1935] (PDF). Ancara: Instituto de Estatística da Turquia. 1937
- 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı: Vilâyetler, kazalar, nahiyeler ve köyler İtibarile nüfus ve yüzey ölçü [Recensement Général de la Population au 20 Octobre 1940: Population et superficie pat provinces, districts, communes et villages] (PDF). Ancara: Instituto de Estatística da Turquia. 20 de dezembro de 1940
- 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı: Vilâyetler, kazalar, nahiyeler ve köyler İtibarile nüfus ve yüzey ölçü [Recensement Général de la Population au 22 Octobre 1950: Population par provinces, districts, communes et villages] (PDF). Ancara: Instituto de Estatística da Turquia. 30 de março de 1951
- 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibariyle nüfus [Census of Population 23 October 1960: Population by Provinces, Districts, Sub. Districts and Villages] (PDF). Ancara: Instituto de Estatística da Turquia. 1963
- Genel Nüfus Sayımı: İDARİ BÖLÜNÜŞ [İl, İlce, Bucak ve Köy (Muhtarlık) Nüfusları] [Census of Population by Administrative Division: [Province, District, Sub-district, and Village (Muhtarlık) Population]] (PDF). Ancara: Instituto de Estatística da Turquia. 24 de outubro de 1965
- Köylerimiz 1 Mart 1968 gününe kadar (PDF). Ancara: Başbakanlık Basımevi D. S. 1. 1968
- Genel Nüfus Sayımı: İDARİ BÖLÜNÜŞ [Census of Population by Administrative Division] (PDF). Ancara: Instituto de Estatística da Turquia. 24 de abril de 1991
- Hakobyan, Tadevos X.; Melik-Baxšyan, Stepan T.; Barsełyan, Hovhannes X. (1988–2001). «Բարխալ». Hayastani ev harakitsʻ šrjanneri tełanunneri baṛaran [Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան] [Dicionário de Toponímia da Armênia e Territórios Adjacentes]. 3. Erevã: Yerevan State University Publishing House
- Kazbegi, Giorgi (2019). Bir Rus Generalinin Günlükleri: Türkiye Gürcistanı’nda Üç Ay. Ancara: Doruk Yayınları. ISBN 9789755537207
- Takaišvili, Ekvtime (1960). Arkheologicheskaia ekspeditsia 1917 goda v Iujnye provintsii Gruzi [Археологическая экспедиция 1917 года в южные провинции Грузии] [Expedição arqueológica de 1917 às províncias meridionais da Geórgia] (PDF). Tiblíssi: Academia Georgiana de Ciências
- Xucišvili, Teimuraz; Gozališvili, Bebur; Imedašvili, Ana; Koğuašvili, Šalva; Maisuraže, Davit; Cikarišvili, Levan (2017). T’ao-k’larjetis dzeglebis 2016 c’lis sak’vlevi eksp’ediciebis angarišebi [ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები] [Relatórios das expedições de pesquisa de 2016 aos monumentos de Tao-Clarjécia] (PDF). Tiblíssi: Universidade do Cáucaso. Consultado em 25 de outubro de 2025. Cópia arquivada (PDF) em 14 de dezembro de 2021


