Scaptotrigona

Scaptotrigona
Scaptotrigona Postica
Scaptotrigona Postica
Classificação científica
Reino: Animalia
Filo: Arthropoda
Classe: Insecta
Ordem: Hymenoptera
Superfamília: Apoidea
Família: Apidae
Subfamília: Apinae
Tribo: Meliponini
Género: Scaptotrigona

Scaptotrigona é um gênero de abelha sem ferrão da tribo Meliponini, distribuído na região neotropical, ocorrendo desde o México até o Brasil e a Argentina. O gênero compreende cerca de 48 espécies descritas.[1][2][3]

As espécies de Scaptotrigona são abelhas de médio porte, medindo aproximadamente 5 a 7 mm de comprimento, geralmente de coloração negra e brilhante. Muitas espécies formam colônias numerosas e apresentam comportamento defensivo acentuado, especialmente em períodos de intensa floração e sob condições climáticas quentes e úmidas. Entretanto, esse comportamento não é uniforme em todo o gênero, havendo espécies com defesa reduzida, como Scaptotrigona polysticta. As colônias do gênero podem armazenar quantidades variáveis de mel, dependendo da espécie e das condições ambientais.[1]

Ninhos

As espécies do gênero são conhecidas pela entrada característica do ninho, geralmente em forma de tubo ou corneta, construída com cerume e outros materiais vegetais. Essa estrutura auxilia na defesa da colônia contra predadores e competidores.

Entrada de ninho de Scaptotrigona xanthotricha

O gênero compreende aproximadamente 48 espécies descritas.[4], das quais 12 possuem ocorrência registrada no Brasil.[5][2][3][6]

Representação de seis espécies de Scaptotrigona spp.

Espécies

Tabela de espécies e distribuição:

Espécie Nome popular Distribuição Pesquisador
Scaptotrigona affabra Brasil (PA, RO) Moure, 1989
Scaptotrigona anaulax Equador Engel, 2022
Scaptotrigona ascheri Belize Engel, 2022
Scaptotrigona aurantipes Venezuela Engel, 2022
Scaptotrigona baldwini Equador Engel, 2022
Scaptotrigona barrocoloradensis zagaño, enredapelos Equador e Panamá Schwarz, 1951
Scaptotrigona bipunctata tubuna, tapesuá Bolívia, Brasil (AC, CE, MA, MG, PR, PA, RS, RJ, SC), Paraguai e Peru Lepeletier, 1836
Scaptotrigona caduceus Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona depilis canudo Argentina, Bolívia, Brasil (MS, MG, PR, RS, SP) e Paraguai Moure, 1942
Scaptotrigona ederi Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona emersoni Guiana Schwarz, 1938
Scaptotrigona extranea Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona faviziae Bolívia Engel, 2022
Scaptotrigona fimbriata Bolívia, Paraguai e Peru Engel, 2022
Scaptotrigona fulvicutis Brasil (AP, AM) e Guiana Francesa Moure, 1964
Scaptotrigona gonzalezi Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona grueteri Bolívia Engel, 2022
Scaptotrigona guimaraesensis canudo-de-cara-amarela Brasil (GO, DF, MT) Laroca & Almeida, 2017
Scaptotrigona hellwegeri abeja-bermeja México Friese, 1900
Scaptotrigona illescasi Equador Engel, 2022
Scaptotrigona jujuyensis Argentina Schrottky, 1911
Scaptotrigona kuperi Equador Engel, 2022
Scaptotrigona luteipennis tapacara, soncuan alidorado México, Costa Rica, El Salvador e Panamá Friese, 1902
Scaptotrigona macarenensis Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona magdalenae Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona marialiceae Brasil, (PR) Laroca & Almeida, 2015
Scaptotrigona mexicana congo-negro, negrita, negro México, Belize, Costa Rica, El Salvador e Guatemala Guérin-Méneville, 1844
Scaptotrigona nigrohirta Canudo-amarela Peru, Brasil, (AC, AM, MA, PR, RO, RR). Nogueira & Santos-Silva, 2022
Scaptotrigona nuda Bolívia Engel, 2022
Scaptotrigona ochrotricha Venezuela Buysson, 1892
Scaptotrigona pasiphaea Peru Engel, 2022
Scaptotrigona pectoralis Soncuano México, Belize, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicarágua e Panamá Dalla Torre, 1896
Scaptotrigona polysticta benjoi, bijui, bui-kaiaki, abelha-canudão, mijui, imrê-ti Bolívia, Brasil (AC, AM, GO, DF, MA, MT, MG, PA, PI, RO, SP, TO), Colômbia, Peru e Venezuela Moure, 1950
Scaptotrigona postica mandaguari-preta, timba-amarella Bolívia, Brasil (BA, CE, GO, MA, MT, MS, MG, PA, PE, PI, SP, TO) e Peru Latreille, 1807
Scaptotrigona psile Venezuela Engel, 2022
Scaptotrigona rosellae Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona santiago Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona semiflava Bolívia, Peru Engel, 2022
Scaptotrigona stipula Brasil, (SP) Engel, 2022
Scaptotrigona subobscuripennis picusaro Costa Rica, Nicarágua e Panamá Schwarz, 1951
Scaptotrigona tatacoensis Colômbia Engel, 2022
Scaptotrigona totobi Colômbia e Venezuela Engel, 2022
Scaptotrigona tricolorata Bolívia, Brasil (AM, MT, RO), Colômbia, Equador e Peru Camargo, 1988
Scaptotrigona tubiba tubíba, tubi, tapissuá, tubi-bravo, bocca-raza, tuibá, tubi Brasil (AP, BA, CE, MA, MG, PA, PE, PI, RJ, SE, SP), Guiana Francesa e Peru Smith, 1863
Scaptotrigona vitorum Equador Engel, 2022
Scaptotrigona wheeleri Costa Rica, El Salvador e Guatemala Cockerell, 1913
Scaptotrigona xanthotricha mandaguari-amarela, tujumirim Brasil (BA, ES, MG, PR, RJ, SC, SP) Moure, 1950
Scaptotrigona yungasensis Bolívia Engel, 2022

Referências

Bibliografia